Putin’in işgal gerekçeleri ne kadar geçerli? 6 İDDİA 6 YORUM

class=”medyanet-inline-adv”>

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, meşgul harekâtını meşru göstermek amacıyla Ukrayna‘nın doğusundaki Ruslara amacına yönelik soykırım yapıldığı iddiasından, NATO’ya mecburen sınır komşusu yapılmaya çalışıldığına kadar pekçok mecburiyet gösterdi. Rus önder, hem iç hem dış kamuoyunu şahsen tezleri ile ikna etmeye çalışıyor. Peki Putin’in iddialarının ne kadarı geçerli, ne kadarı hatalı bilgilere dayanıyor?

İşte Rusya’nın iddiaları ve uzmanların bu iddiaların haklılık payına ilişkin değerlendirmeleri…

İDDİA 1: NATO, RUSYA İÇİN BİR TEHDİT HALİNE GELDİ

1991 yılından beri NATO, 11 Doğu Avrupa ve üç eski Sovyet memleketini yapısına kattı. Vladimir Putin 2000 senesinde başkan olmadan ilkin bile Rusya bu gelişmelere sıcak bakmıyordu. Kimileri 1990’da doğu ve garp Almanya‘nın tekrardan birleşmesinden sonrasında Sovyetler Birliği’nin son önderi Mihail Gorbaçov’a NATO’nun bir santim daha doğuya ilerlemeyeceğine ilişkin güvence verildiğini söylüyor. Sadece bu mevzu münakaşaya oldukça açılmıs.

class=”medyanet-inline-adv”>

İsveç Milli Müdafa Koleji’nden Doç. Dr. Tomas Ries, “Rusya gün süresince, her surat yılda bir batıdan bir salgın oldukları benimsemiştir” diye açıkladı.

İngiliz The Guardian gazetesine konuşan Ries, “Rusların eri perspektifinden bakıldığında, NATO’nun genişletilmesinden kaygı duymalarını anlayabiliyorum” diye açıkladı ve ekledi: “Bu argümandaki mesele şu ki, kimse en acayip düşlerinde bile Garp’nın Rusya’ya saldırdığını düş edemez.”

Bir de NATO’ya dahil olan taze bağımsız devletlerin pozisyonu var. Ries, “Genişlemeye çalışan NATO değildi; ‘Bizi içeri alın’ diye kapıyı çalanlar bölge ülkeleriydi. Bunlar Rusya’dan korkmak amacıyla iyi sebepleri olan minik memleketler” kelimelerini kullandı.

UKRAYNA 2008’DEN BU YANA BEKLİYOR

Hurriyet.com.tr’ye konuşan bölgeyi ve Rusya’nın politikalarını en iyi bilen adlardan Doç. Dr. Aylin Ünver Noi ise aslolan sormamız gerekenin “Ukrayna’nın NATO’ya iştirak etmesi yakın bir gelecekte mümkün müydü?” sorusu bulunduğunu vurgulayarak şunları söylemiş oldu:

“Arnavutluk ve Hırvatistan 2009 senesinde, Karadağ 2017 senesinde ve Şimal Makedonya da 2020 senesinde NATO üyesi oldular. Bosna-Hersek ise 2010 senesinde Üyelik Fiil Tasarısı’na (MAP) çağrı edildi. Ukrayna amacıyla NATO’ya üye olabileceği söylendiği 2008 yılından bu yana üyelik geçen zamanı amacıyla lüzumlu olan Üyelik Fiil Tasarısı daveti yapılmadı. 2014 senesinde Rusya aslına bakarsan Kırım’ı ilhak ederek ve Doğu Ukrayna’daki ayrılıkçılara dayanak vererek bu yolu Ukrayna amacıyla kapatmıştı.”

class=”medyanet-inline-adv”>

İDDİA 2: NATO’NUN ASIL AMACI UKRAYNA’YI BÜNYESİNE KATMAK

Bu aşamada Doç. Dr. Aylin Ünver Noi, “Aslolan mevzunun Ukrayna’nın niçin NATO’da mekan almak istediği” bulunduğunun altını çizerek, “Ukrayna hem AB üyesi hem de NATO üyesi olmak istiyor. Aslına bakarsanız her egemen devlet şeklinde Ukrayna da egemen ve bağımsız bir devlet olarak şahsen yolunu seçme özgürlüğüne haiz olmalı” diye açıkladı.

Ünver Noi şöyleki devam etti: 

“Rusya, NATO-Rusya Kurucu Yasası’nı imzaladığında bu kanun arasında yer edinen “bütün devletlerin egemenliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesini ve şahsen güvenliklerini sağlamak amacıyla lüzumlu vasıtaları seçme hakkının” korunmasını ve AGİT Konferansı’nda Ukrayna ve Rusya’nın imzaladığı Budapeşte Memorandumu’nda (1994) Ukrayna’nın nükleer silahlarından vazgeçmesi karşılığında Rusya Ukrayna’nın egemenliği, siyasal bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne amacına yönelik tehditlere ve kuvvet kullanımına karşı güvence verdiğini taahhüt etmişti. Derece derece gelinen nokta saygınlığı ile Rusya’nın bu anlaşmalarda vermiş oldukları kelamları tutmaması Ukrayna’da tehdit algısının artmasına niçin olarak onu Avrupa-Atlantik ittifakına yakınlaşmasına niçin oldu diyebiliriz.

class=”medyanet-inline-adv”>

Peki Rusya, Ukrayna’nın NATO’ya katılmasından kaygı etmekte haklı mıydı?

Guardian’a konuşan Londra Üniversitesi’nden politika bilimi profesörü Kristin Bakke, söz mevzusu endişeyi zamansız bulduğunu tabir ederek şöyleki diye açıkladı:

“Uzun bir zamandır Ukrayna’da NATO üyeliğine verilen dayanak ortalama yüzde 30 ile yüzde 40 arasındaydı. Geçen yıla kadar anketler, Ukraynalıların yarısından fazlasının NATO üyeliği istediğini göstermedi. Sadece 100 bin Rus eri sınıra dayandığında, bu adet yüzde 60’a yaklaştı.”

İDDİA 3: BATI 2014’TE UKRAYNA’DA BİR HALK AYAKLANMASI ORGANİZE EDEREK İKTİDARI DEĞİŞTİRDİ

Ukrayna’daki krizi hızlandıran şey, 2014 senesinde başta Kiev olmak suretiyle ülkenin dört bir yanında Garp yanlısı protestocuların haftalarca devam eden gösterilerinin arkasından Viktor Yanukoviç’in şaşırtıcı bir halde iktidardan inişi oldu.

class=”medyanet-inline-adv”>

Yanukoviç, Rusya ile daha yakın ilişkilerden yanaydı. Kiev’in merkezindeki Bağımsızlık Alanı’nda toplanan protestocular ise Ukrayna’nın AB’ye katılmasını istiyordu. Garp, organik olarak, protestoculara sempatiyle yaklaşıyordu sadece Euromaidan ya da Yevromaydan olarak malum gösterileri direkt Batılı güçlerin organize ettiğine ilişkin somut deliller bulunamadı.

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nin Berlin merkezli üyesi Gustav Gessel’e bakılırsa, bu eylemler Naziler yada CIA tarafınca organize edilmedi, talebe protestosu olarak başladı. 

Ünver Noi de 2014 ayaklanmasının ABD’den oldukça AB yanlılarının isyanı bulunduğunu belirterek şöyleki diye açıkladı:

“Yönetimdeki Rus yanlısı Yanukoviç’in Ukrayna ve Avrupa Birliği arasındaki Ortaklık Antlaşması’nı imzalamak istememesi üstüne AB yanlıları sokaklara dökülmüşlerdi. Zaman Avrupa-Atlantik entegrasyonunun parçası olmak isteyenlerle Rus yanlılar arasındaki kutuplaşmayı arttıran bir gelişme oldu.”

class=”medyanet-inline-adv”>

İDDİA 4: DONBAS’TA RUS KÖKENLİLERE SOYKIRIM VAR

Putin, 2015 senesinde Ukrayna’nın doğusundaki devam eden çatışmaya dikkat çekerek “Soykırım kokuyor” demişti. Geçen ayki işgale kadar da, Donbas halklarının yok edilmelerini engel olmak amacıyla eri müdahaleye gerekseme duydukları mevzusunda ısrarcıydı.

Doğrusuna göz atılırsa, 2014’te süregelen çatışmalarda her iki taraftan da ortalama 14 bin şahıs öldü. Ne var ki Ries’e bakılırsa, soykırım iddiasını destekleyecek rastgele bir delil mevcut olmuyor.

Doç. Dr. Aylin Ünver Noi de burada gerçekleşmiş bir soykırım değil Rusya’nın bir tehdit idrağı oldukları görüşünde. Ünver Noi, “Bu da düşünceye gene ‘Bu Rusya’nın Ukrayna’yı işgalini meşrulaştırma arayışı mı?’ sorusunu getiriyor” diye açıkladı ve ekledi:

“Sadece şunu unutmamak gerekmekte: Ukrayna toplumundaki Garp yanlıları ve Rusya yanlıları şeklindeki kutuplaşma 2004 itibari ile derinleşmiştir. Zelenski’nin Yahudi oldukları, dedelerinin Yahudi soykırımı kurbanlarından oldukları ve fazla sağın yönetimde ve parlamentoda temsil etmiş olduğu oranın azlığı gözünüzün önünde bulundurulunca burada bu iddianın kullanılması bir tek Ukrayna arasında Ruslara karşı meydana getirilen ayrımcılığa dikkat kayda almak ve Rusya’nın Ukrayna işgalini meşrulaştırma gayreti olarak değerlendirilebilir.

Putinin işgal gerekçeleri ne kadar geçerli 6 İDDİA 6 YORUM

İDDİA 4: RUS DİLİ UKRAYNA’DAN SİLİNİYOR

Ukrayna’nın doğuda Rusça konuşanlar ve batıda Ukraynaca konuşanlar olarak ikiye ayrıldığını dile getirmek hatalı olur. Aslına bakarsak bir çok kişi her iki dili de konuşuyor ve yasalarla korunan oldukça sayıda diğer dil de var.

2019’da çıkarılan ve Ukraynacanın kamusal zamanda ve orta öğretimde kullanılmasını tahmin edilen taze bir kanun Moskova’da Rus karşıtı olarak nitelendirildi.

New York’ta mevcut olan Colgate Üniversitesi’nde çatışma etiği alanında emek harcamalar yürüten Valerie Morkevicius’e bakılırsa Rusya, Rusçanın bir tek ilköğretim seviyesinde anadil hale gelmesinden rahatsız olmakta belirli yönlerden haklı. Sadece Morkevicius bunun savaş amacıyla kafi bir niçin olmadığını da vurguluyor. 

İDDİA 5: UKRAYNA NEO-NAZİLER TARAFINDAN YÖNETİLİYOR

Ukrayna’da senelerdir devam eden neo-Nazi kaygısı, 2014 cenginde ayrılıkçılara karşı savaşan Azov Taburu şeklinde fazla sağ bağlantılara haiz kimi zaman istekli askerlerden kaynaklanıyor. Fazla sağın, Ukrayna parlamentosundaki iskemle sayısı ise yüzde 1’in aşşagıda.

Gessel, “Ukrayna’da neo-Naziler var fakat iktidarda değiller, aynı Almanya’da oldukları şeklinde” diye açıkladı.

Bakke ise “İkinci Yerküre Savaşı, Putin’in söyleminin oldukça mühim bir parçası” diye açıkladı ve kelamlarına devam etti: “Zaferi kişilere seferber etmek amacıyla kullanıyor. O vakitler Ukrayna’da Sovyetlere karşı bağımsızlık amacıyla savaşan milliyetçi öbekler vardı. Nazilerle ittifak halinde görülmeye başlandılar.”

Zelensky’nin Yahudi oldukları, dedelerinin soykırım kurbanlarından oldukları ve fazla sağın parlamentodaki oranının azlığı gözünüzün önünde bulundurulunca buradaki sav bir tek Rusya’nın Ukrayna işgalini meşrulaştırma gayreti olarak değerlendirilebilir.

Doç. Dr. Aylin Ünver Noi

İDDİA 6: DİĞER ÜLKELERİ İŞGAL KONUSUNDA BATI, RUSYA’YA NUTUK ÇEKECEK DURUMDA DEĞİL

Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna savaşının arifesinde bu yönde sözler kullanarak batının ikiyüzlülüğünü altını çizdi. Rusya tezlerinin en geçerliliğe yakın görüldüğü iddialardan biri bu.

Ries, “ABD ve NATO’nun gerekseme halinde kuvvet kullandığı doğru. Söz mevzusu kuvvet kullanımı, 1995’te Balkanlar’da oldukları şeklinde kimi zaman haklıydı fakat kimi zaman Irak’taki şeklinde oldukça tehlikeliydi” diye açıkladı. 

Öte taraftan uzmanlara bakılırsa iki yanlıştan bir doğru çıkarmak da mümkün değil. Irak ve Ukrayna içinde benzerlikler olsa da, değişiklikler da çok çok fazla.

Bakke, “Zelenski, kişi hakkı ihlali yapmamış, demokratik olarak seçilmiş bir önder. Bir öteki fark da Putin’in Ukrayna’nın egemen bir devlet olarak var olma hakkını reddetmesidir” diye açıkladı.

DİĞER HABERLER

YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Instagram

GÜNDEM HABERLERİ