Kuzey Kore’de bugüne kadar hiç Covid aşısı yapılmadı! Karantina kalkıyor, şimdi ne olacak?

class=”medyanet-inline-adv”>

Kuzey Kore’nin deyim yerindeyse bir ‘kapalı kutu’ bulunduğunu çoğumuz biliyoruz. Memleket, bu kapalılık politikasını pandemi mevzusunda da bozmadı, tersine daha da artırdı. 25 milyon sözü geçen Şimal Kore üzerinde emniyetli data almak en iyi koşullarda bile çok zorken, pandemi nedeniyle yaşanmış olan kapanmalar da eklenince tam anlamıyla imkânsız hale geldi.

SIFIR COVID POLİTİKASI

Şimal Kore, Ocak 2020’den bu yana sınır kapanmalarını ve karantina önlemlerini içeren bir ‘sıfır Covid politikası’ uyguluyor. Salgının başlarında esasen çok da fazla iyi olmayan sıhhat sisteminin bu vaziyetle baş edemeyeceğini düşünen Pyongyang yönetimi Şimal Kore’yi dış etkilere tümüyle kapattı. Bu politikanın virüsün ülkeden uzak kalmasını sağlamış olduğu sav ediliyor.

Ülkedeki sıkı karantinanın ana itici gücünün, kırılgan sıhhat sistemleri oldukları tahmin ediliyor. Şundan dolayı Şimal Kore’nin sıhhat sistemi bir pandemi ile başa çıkabilecek birikime haiz değil.

BURADA HİÇ AŞI UYGULANMADI

class=”medyanet-inline-adv”>

Şimal Kore, yerkürede Covid-19 aşısı girişimi başlatmayan iki ülkeden biri. Global aşılama programı Covax’in oldukca sayıda teklifine karşın, Şimal Kore’de aşılama başlatılmadı.

Dünya genelinde maske zorunluluğunun ve pandemi yasaklarının kalktığı bugünlerde, Şimal Kore, tekrardan açılmaya iyi mi başlayabileceğine ilişkin tekbir im vermeden, vatandaşlarına bir doz bile koronavirüs aşısı uygulamayan iki ülkeden biri olmaya devam ediyor.

Yerkürede aşılamanın başlamadığı bir öteki memleket Doğu Afrika’da mevcut olan Eritre. Altı milyonluk nüfusu olan Eritre, ortalama 10.000 Covid olayı duyurdu. Ülkede bugüne dek yasal bir Covid-19 aşı programı oluşturulmadı. Eritre virüsle alakalı dataları dünyayla paylaşmayı reddediyor.

Geride bıraktığımız yıl Şimal Kore, sevkiyatların daha çok gereksinim duyan ülkelere gitmesi icap ettiğini söyleyerek Çin’in Sinovac aşısının ortalama 3 milyon dozunu reddetti. Bu şekilde de kalmayan Pyongyang, ihtimaller içinde yan etkilerden endişelendiği amacıyla 2 milyon doz AstraZeneca aşısını da geri çevirdi.

Covax tarafınca Şimal Kore amacıyla tahsis edilen ortalama 250.000 doz Novavax aşısı siparişi de Pyongyang’ın cevap vermemesi sebebiyle bu senenin başlarında iptal edildi. Çin, Rusya ve Cenup Kore’nin 2021 yılı süresince yapmış olduğu öneriler de reddedildi.

AŞILAR NEDEN REDDEDİLİYOR?

Kore Milli Birleşme Enstitüsü Direktörü Lee Wootae, sunulan aşıların sayısından ve türünden duyulan memnuniyetsizliğin Pyongyang’ı sevkiyatları geri çevirmeye itmiş olabileceğini söylüyor ve ekliyor:

“Şimdiye kadar Şimal Kore’ye sunulan aşılar çoklukla AstraZeneca ve Sinovac oldu. Şimal Kore’nin istediği şey ise mRNA aşıları.”

class=”medyanet-inline-adv”>

Öteki taraftan Şimal Kore rejiminin aşıları alma mevzusundaki isteksizliğini siyasal nedenlere bağlayan uzmanlar da var.

Kyung Nam Üniversitesi Uzak Doğu Incelemeleri Enstitüsü’nde uzman olan Lim Eul Chul, “Şimal Kore’nin ABD’de üretilmiş aşıların yardımıyla tıbbi bir krizin üstesinden bulunduğu mesajı, Kim Jong-Un rejiminin ABD’ye karşı eleştirel davranışı ile ters düşecek” diye konuşuyor.

Ülkede yargıç olan gizlilik dermanı de aşıları geri çevirme sebeplerinden biri olabilir. Lim Eul Chul, bunun sebebini de şöyleki açıklıyor:

“Pyongyang’ın aşı önerilerini kabul etmesi amacıyla saydam bir aşı dağıtım planını güvence etmesi gerekmekte. Bu, internasyonal gözlemcilerin ülkeye girmesine izin vermek ve aşının iyi mi ve kime dağıtıldığına müdahale etmelerine izin vermek anlamına geliyor.”

class=”medyanet-inline-adv”>

Şimal Kore’nin rastgele bir Covid-19 aşısı ithal etmiş olduğu bilinmiyor sadece haberlerde çıkan haberlerde sınır denetim yetkilileri benzer biçimde en azından kimi zaman kilit bireylerin aşılanmış olabileceği öne sürülüyor.

NÜFUS VİRÜSE KARŞI SAVUNMASIZ

Uygulanan sıfır Covid politikası ve aşılamanın reddedilmesi, nüfusun virüse karşı son aşama savunmasız oldukları anlamına geliyor.

Pandemi ilk başladığında öteki pekçok ülkede oldukları suretiyle Şimal Koreli yetkililerin aklı de “pandeminin nihai bir sonu olacağı ve peşinden ülkenin pandemi evveli işlere her zamanki benzer biçimde devam edebileceği” şeklindeydi. Bununla beraber, ardarda meydana çıkan mutasyonel varyantlar göz önüne alındığında, yerküre hemen Covid-19’un sürekli oldukları gerçeğiyle yüzleşmeye başlıyor. Bu da virüsle birlikte yaşamaya odaklanan seçenek bir yaklaşımı lüzumlu kılıyor.

Bu yaklaşım özetle gezegendeki her insanoğlunun bir noktada virüsle karşılaşacağı anlamına geliyor, aynı hepimizin hayatımızda bir kere bile olsa soğuk algınlığına yakalanma rizikoyu oldukları benzer biçimde… Şimal Kore benzer biçimde ‘sıfır Covid’ politikası benimseyen ve asla aşı yapılmamış bir memleket amacıyla koronavirüsle yaşamaya alışma durumunun neticeleri çok göz ürkütücü görünüyor.

class=”medyanet-inline-adv”>

AŞIRI KAPANMA GIDA KRİZİNİ DOĞURDU

Şimal Kore’nin sıfır Covid-19 politikası, ithal ilaç kaynaklarının kuruması, hasta olan insanların hastanelere erişmesine dahi (ökeli) engel olan vatan içi gezi yasakları benzer biçimde nedenlerle ikincil sıhhat krizine yol açtı.

Memleket ek olarak besin, gübre, ziraat ekipmanı ve insani yardımın ithalatının ve iç dağıtımının sağlam tarzda kısıtlandığı bir besin kıtlığı yaşıyor. 2020 senesinde meydana gelen tayfunlar da sellere niçin oldu ve mahsul verimini daha da azalttı.

Tümlenmiş Milletler Şimal Kore İnsan Hakları Hususi Raportörü Tomás Ojea Quintana, pandemi engellemelerinin besin krizini daha da kötüleştirdiğini söylüyor. Quintana’nın yazıya döktüğü yakın tarihindeki bir raporda, “sınırların kapatılması da içinde olmak suretiyle Covid engellemelerinin memleket arasında bir salgını önlediği sadece ekonomik yoksunluğu daha da kötüleştirdiği” ifadelerine mekan veriliyor. Quintana, Şimal Kore’ye minimum 60 milyon doz Covid-19 aşısı sağlanması icap ettiğini ve internasyonal toplumun bunun amacıyla bir strateji tespit etmek suretiyle bir araya gelmesi icap ettiğini belirtiyor.

class=”medyanet-inline-adv”>

Fazla yalıtım uygulaması, Şimal Kore’nin Çin ile ticaretini de durdurdu. İki memleket arasındaki ticari ilişkiler 2019’dan 2021 yılına kadarki geçen sürede, yüzde 90 azaldı. Şimal Kore, salgın 2020’de yayılmaya başladığında sınırlarını kapatan ilk ülkelerden biriydi. Geride bıraktığımız ay Çin sınırından birkaç trenin geçmiş olmasına izin verilmeye başlandı.

PANDEMİ BİR PARANOYA OLDU, SINIRI GEÇENLERE VUR EMRİ VERİLDİ!

Analistler, Şimal Kore’nin pandemiyi paranoya noktasına varacak kadar oldukca ciddiye aldığını söylüyor. Rejim, sınır uygulamaları mevzusunda o denli katı ki Şimal Kore sorunlarını takip eden bir gösterim kuruluşu olan NK News’ün aktardığına bakılırsa, Ekim 2020’de piyasaya sürülen bir kararnameyle sınırdan içeri izinsiz girenlerin ve ayrıca hayvanların bile ikaz yapılmadan vurulması emredildi.

Ülkenin sınırlarının kapanması, besin güvensizliğini daha da kötüleştirdi. Kim Jong-Un, geride bıraktığımız yıl besin mevzusunu ‘gerilmiş’ olarak vasıflandırmış ve “sıkıntılı bir dönem” kelimelerini kullanmıştı. Bu sözler ülkenin 1990’larda yaşamış olduğu büyük kıtlığa bir atıftı.

Şimal Kore, zamanı süresince sık sık besin kıtlıkları yaşadı. Sadece bu yolculuk Covid-19 yüzünden husus daha da vahim hale geldi. Ülkenin önderi Kim Jong-Un, krizi 1990’larda Sovyetler Birliği’nin çöküşü peşinden yaşanmış olan ve ‘Sıkıntılı Yürüyüş’ denen, binlerce bireyin öldüğü açlıkla savaşım sürecine benzetti.

Şimal Kore rejimi, yaşanmış olan besin kıtlığını kabul etse de kesinlikle kabul etmedikleri bir şey var: Covid olayları. Şimal Kore şimdiye kadar ülkede rastgele bir Covid-19 olayı teşhis edildiğini inkâr etti.

Uygulanan sıkı karantina kuralları, 2020 yılı süresince salgını engellese bile, yerküre genelinde birden çok kaynak 2021 sonlarında ordu arasında ‘kitlesel vefatlar’ yaşandığını duyurdu.

Covid-19 belirtileri gösteren sivil Şimal Koreliler yedi hergün konut karantinasına doğal olarak tutuluyor. Bu zaman arasında emareler kaybolmazsa ve iyileşmezlerse bi süre karantina tesislerine geçirme ediliyorlar. Alınan bilgilere bakılırsa, 2021 senesinin sonlarında belirtileri olan minimum 185.000 şahıs bu tesislere gönderme edildi. Bu tesislerdeki koşulların ‘korkulu’ oldukları, ilaç, besin ve ısıtmanın da yetersiz oldukları söyleniyor.

Kuzey Kore’de bugüne kadar hiç Covid aşısı yapılmadı Karantina kalkıyor, şimdi ne olacak

‘SINIRLARI AÇMAK ZORUNDA KALACAKLAR…’ YENİ VARYANTLARIN MERKEZ ÜSSÜ OLABİLİR!

Washington merkezli Stratejik ve Internasyonal Emek harcamalar Merkezi (CSIS) tarafınca toplanan bir uzmanlar panelinin raporuna bakılırsa, Şimal Koreli yetkililer Pfizer yada Moderna benzer biçimde mRNA aşılarını seçim edeceklerini hususi olarak belirttiler. Açık oturum, Şimal Kore’nin olasıca yüksek hacimli bir mRNA aşısı teklifiyle ilgileneceği kararına vardı.

Açık oturum, asla aşısı olmayan Şimal Kore nüfusunun virüse karşı düşük bağışıklığının bir karar olarak taze varyantların merkez üssü olma riskiyle yüz yüze bulunduğunun da üzerine basarak belirtti.

Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden global sıhhat uzmanı Kee Park, “Sınırı tekrardan açmak zorunda kalacaklar, bu kaçınılmaz. Bu aşamada nüfusu korumanın en iyi yolu mümkün olduğu vakitlerde çok sayıda kişiyi etkilemek olması bekleniyor. Bunu yapabilecek güçteler. Artık değişik bir strateji izlemeleri gerekmekte. Sıfır Covid stratejisi çökmeye başlıyor” diyor.

Dünyadaki savunmasız kişilere aşı dağıtmayı amaçlayan Covax girişiminin bir parçası olan Gavi Alliance, Şimal Kore amacıyla tahsis edilmiş aşı dozlarının bu ay iptal edildiğini deklare etti sadece Pyongyang yönetiminin düşüncesini değiştirmesi ve bir bağışıklama programı başlatması vaziyetinde teknik gereksinimlerin karşılanacağını da ekledi.

ALTYAPI HIZLI AŞILAMAYA MÜSAİT

CSIS uzmanları, Covax’in yapacağı ve Şimal Kore’yi toplu bir Covid-19 aşılama programına başlamaya ikna edecek taze ve yüksek hacimli bir teklifin kapsamını da değerlendirdi. Bu bağlamda, Şimal Kore nüfusunun yüzde 80 ila 100’e kafi gelecek kadar Pfizer yada Moderna mRNA aşısının icap ettiği anlaşıldı. Daha daha önceki en büyük Covax önerisi, nüfusun yüzde 20’sini kapsayacak kadar ve mRNA olmayan aşı içeriyordu.

Öteki taraftan, Şimal Kore’de aşı karşıtı bir medeniyet olmadığı amacıyla öteki ülkelerde görüldüğünün tersine benzer biçimde bu şekilde bir programa karşı halkın direnişiyle karşılaşılmayacağı da düşünülüyor.

Uzmanlar, süratli bir aşılama kampanyasının mümkün bulunduğunu, Şimal Kore’nin bunun amacıyla kafi tecrübe ve altyapıya haiz bulunduğunu söylüyor. Şundan dolayı, Şimal Kore nüfusunun yüzde 95 ila 97’si pandemi evvelinde rutin olarak kızamık ve çocuk felci benzer biçimde hastalıklara karşı aşılanıyordu.

Uzmanlar ek olarak, mRNA aşılarının gerektirdiği ilave soğuk zincir yatırımlarının Şimal Kore amacıyla engelleyici olamayacağını da belirtiyor.

Öte taraftan şayet adım atılırsa, aşılama programının kimi zaman engellerle karşılaşması çok olası. Şimal Kore’nin görüşme seçimi kimi zaman güçlükler doğuruyor. Zira rejim, bir çok süre spesifik olarak ne istediğini açıklamıyor.

Peki hemen ne olması bekleniyor? Şimal Kore bütün yerkürede oldukları benzer biçimde tedbirleri hafifletme yoluna gidecek ve aşılamaya mı başlamış olacak yoksa sıkı karantina devam mı edecek?

KUZEY KORE İÇİN İKİ SENARYO

CSIS raporuna bakılırsa, sağlam ve oldukca yönlü zorluklara karşın oldukca sayıda uzman Şimal Kore’nin süren bir karantinaya dayanabileceğini ve büyük olasılıkla da bu stratejiye devam etmeyi seçeceğini söylüyor. Bunun birkaç sebebi var:

Birincisi, Şimal Kore rejimi mazide, tahminen 300.000 ila 2 milyon bireyin vefatına yol açan 1990’lardaki büyük kıtlık da içinde olmak suretiyle, fazla sıkıntılı dönemlerinden sağ çıktı. Buna tepki, bir uzman, Şimal Kore amacıyla tam anlamıyla bir Covid-19 salgını vaziyetinde en fena husus senaryosunda ortalama 160.000 vefat yaşanacağını tahmin ediyor.

— İkincisi, Şimal Kore’nin önderleri, ideolojik dikkati kuvvetlendirmek, pazarlara hükmetmek ve dışarıdan gelen enformasyonu bastırmak amacıyla vasıtalar kullandıkları sürece sıfır Covid-19 politikasından yarar sağlamış oldu.

— Son olarak, uzmanlar ve Şimal Koreli yetkililer arasındaki görüşmelere bakılırsa rejim, ülkenin Covid-19 politikasını nüfusu korumuş olan bir başarı olarak lanse ediyor. Bir Şimal Koreli yetkilinin, ‘kurallara uymayan’ ülkelerdeki ölü sayısı karşısında şaşkınlık ve hiddet duyduğunu tabir etmiş olduğu duyuruldu ve “Her insanın Şimal Kore örneğini takip etmesi halinde yerküre pandemiye son verebilir” söylediği kayıp edildi.

Öte taraftan rejim, sıkı kapanmayı sona erdirmek yerine, geçen güz ile bu senenin başlarında yaşanmış olan ve hâlâ süren sıhhat ve besin krizlerini, kimi zaman insani bağış sevkiyatlarının özgür bırakılması ve Çin ile ticaretin sınırı olan bir halde tekrardan başlaması yöntemiyle yönetmeye çalışabilir.

İKİNCİ SENARYO: PANDEMİ ÖNCESİ SON FIRSAT PENCERESİ

Şimal Kore amacıyla öngörülen bir öteki husus ise kimi zaman gelişmelerin ülkeyi karantinayı gevşetmeye gönderme etmesi olabilirliği.

— Uzmanlar, yüksek düzeyde aşı uygulanan ve nüfusu virüse karşı bağışıklık kazanan pekçok ülkenin durumunun endemiye dönüşmeye başladığını, bunun da pandemi dayanağı sağlamak amacıyla hayata geçirilen internasyonal çabalara olan ilgiyi azaltabileceğini söylüyor. Şimal Kore, bunu pandemiyle alakalı bağışları kabul etmek amacıyla son bir vesile penceresi olarak yorumlayarak adım atabilir.

— Şimal Kore’nin karantina kurallarını gevşetmesine niçin olabilecek bir öteki etken ise Çin’in tarafından sıfır Covid politikasından uzaklaşması olabilir. Çin şayet bu şekilde bir yaklaşım sergilemeye başlarsa Şimal Kore rejimini de eş hamleyi gözünüzün önünde bulundurmaya teşvik edebilir. Öte taraftan Cenup Kore’nin Omicron sonrası ‘Covid ile hayata’ politikalarına devam etme sonucu da benzeyen bir tesire haiz olabilir.— Besin krizinin kötüleşmesi Şimal Kore’nin tecim ve bağış amacıyla sınırlarını tekrardan açmasına niçin olabilir. Oldukca sayıda uzman, Şimal Kore’nin Covid-19 engellemelerinin azaltılmasına yol açan ana probleminin sağlıktan ziyade besin olacağını belirtiyor.

Şimal Kore üzerinde öngörülen bu pandemi stratejilerinden hangilerinin uygulanacağı ve ne kadar başarı göstermiş olabileceği zaman içinde görülecek. Ancak açılmıs olan bir mevzu var ki Şimal Kore’ye bağış etmek fazlasıyla yaratıcılık, esneklik ve tahammül gerektirecek.

KUZEY KORE’NİN ‘NORMALİ’ ZATEN KARANTİNA

Şimal Kore, pandeminin başından beri tam bir kapalılık duyuru etse de aslen ülkenin ‘normali’ de bundan pek değişik değil. Ülkeye gitmek isteyen birinin hususi izin alması gerekmekte. Tayyareden iner inmez geçişlik ve vizelere el konuyor. Ülkede er fotoğrafı kayda almak, üstünde Kim Jong-Un başta olmak suretiyle önderlerin fotoğraflarının oldukları gazeteleri katlamak, önderlerin heykel ve resimlerini dikkat çekerek göstermek yasak.

Öte taraftan memleket vatandaşlarının ‘kişisel nedenlerle’ vatan dışına çıkmaları da yasak. Bunu yalnız devlet görevlendirmesi ile yapmaları mümkün. Ülkede köyden şehre ziyaret ya da gezmeye gelmek izne asılı. O şekilde ki yurttaş, şehirlerin girişindeki denetim noktalarında durduruluyor ve izin belgeleri denetim ediliyor. Bir kasabadan öbürüne ya da başkent Pyongyang haricinde bir şehirden öbürüne taşınmak da izin ile mümkün oluyor.

Şimal Kore basınında, pandeminin sınırların dışındaki tesirleri üzerinde kalabalık yayınlar yapılırken, global aşı gelişimleri mevzusunda ahali karanlıkta tutuluyor. Ülkede yabancı medyaya erişim çok kısıtlı ve ayrıca kanun dışı. ABD’nin Şimal Kore kişi hakları meselelerinden görevli eski hususi temsilcisi Büyükelçi Robert King “Bütün bu yasaklara karşın halkın mühim bir bölümü yabancı radyoları dinliyor” diyor.

Düzgüsel yaşamın bile eksizsizce ‘engelleme aşşagıda’ oldukları Şimal Kore amacıyla, pandemi önlemlerinin gevşetilmesinin tam olarak ne manaya geliyor tartışılır. Aslına bakarsanız şiddetli bir kapalılık arasında yaşayan ahali amacıyla rejimin atacağı adımın en pozitif yönde tarafı aşılanmak ve virüse karşı bağışıklık kazanmış olmak olması bekleniyor benzer biçimde görünüyor.

Stratejik ve Internasyonal Incelemeler Merkezi (CSIS) tarafınca hazırlananan ‘North Korea’s Covid-19 Lockdown: Current Status and Road Ahead’ adlı rapordan, Washington Post’un ‘As world reopens, North Korea is one of two countries without vaccines’ ve ABC News’in ‘North Korea remains unvaccinated 2 years into pandemic’ haberinden faydalanılmıştır.

DİĞER HABERLER

YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Instagram

GÜNDEM HABERLERİ