Bu hatalar kilo aldırıyor! Yemek yerken beyninizi bu taktiklerle kandırın…

class=”medyanet-inline-adv”>

Oxford Üniversitesi Deneysel Psikoloji Kısım Başkanı Uzman Charles Spence, insanların dış yerküreyi iyi mi algıladığıyla ve en önemlisi de beynimizin hergün yaşamlarımızı dolduran pek oldukca malumatı iyi mi işlediğiyle ilgilenen bir bilim kişiyi. Ek olarak beynin yemek yeme alışkanlığımıza olan tesiri üstüne de emek harcamalar gerçekleştiriyor.

Prof. Spence yapmış olduğu pek oldukca incelemeden elde etmiş olduğu bulgulara dayanarak, “Tat ve lezzet, ondan aldığınız haz, bir tek ağızda değil, zihinde meydana gelen bir olgudur. O vakit mevzu bir tek yemeğin iyi hazırlanması, şefler ya da beyaz masa örtüleri değildir” kelimelerini kullanıyor. Spence, vücudumuz amacıyla daha iyi sonuclar vermek namına beynimizi “kandırmamıza” destek olması bekleniyor pek oldukca tekniğin de altını çiziyor.

ELLE YEMEK DUYGULARI MEŞGUL EDEBİLİR

class=”medyanet-inline-adv”>

Son yıllarda yediklerimiz üstünde dikkati sağlamak amacıyla ufak tabaklarda yiyecek yiyecek çoğunlukla öneriliyor. Bunun sebebi de beynin çok yemeğe duyduğu arzuyu sınırlamak. Bu metotun tokluk üstünde mühim bir tesiri bulunuyor sadece tek teknik bu değil. Beyin kullanıyor olduğumuz çatal ve bıçak tarafınca da kandırılabilir.

Ağır çatal bıçak kullanmak yada elimizle yiyecek şeklinde çözümlerle yiyecek yerken duygularımızı meşgul edebiliyoruz. Bunun da daha azca ve dikkatli yemenin bir formülü olabileceği üstünde duruluyor. Şimal İspanya’daki Errenteria şehrinde mevcut olan dünyaca meşhur ‘Mugaritz’ restoranının şefi Andoni Aduriz, kişilere yemekleriyle iyi mi etkileşime girdikleri üzerinde daha çok düşünmelerini sağlamaya teşvik etmeye çalışıyor. Bunun amacıyla düzenlemiş olduğu kurslarda çatal bıçak takımını kaldıran Aduriz, yediklerimizle iyi mi bir etkileşim kurabileceğimiz üstünde duruyor.

“Daha yavaş yiyecek yiyecek, yemekle alakalı duyumları yükseltecek ve daha azıyla doyum olduğunuz anlamına gelecek. Bu vaziyet bir tek tokluğu etkilemekle kalmaz, bununla birlikte daha sıhhatli tercihler yapmanıza ve bu tercihlerden daha çok keyif almanıza destek olabilir” diyen Prof. Spence ise yemeklerde aromanın da güçlü bulunduğunu vurguluyor.

Tattığımız her şeyin yüzde 75-95’i kokan birşeyler ve bu vaziyet aromanın çok mühim oldukları anlamına geliyor. Beyin kokusu olan birşeyleri oldukca acele farkediyor ve sizi harekete geçiriyor. Mesela, üstü kapalı bir karton bardaktan kahve içiyorsanız, kahvenin tadının büyük bir bölümünü kaçırıyorsunuz anlama gelir. Hâlbuki kokusunu hissederek kahvenin tadına bakmak o an amacıyla damak tadınızı zenginleştirecek bir fiil…

class=”medyanet-inline-adv”>

Doğrusu güzel bir koku dikkatinizi ilgilenmediğiniz bir yapıta çekebilir. Bu örnekle aslına bakarsak koklamanın yemekten alınan tatminde oynayabileceği rol vurgulanıyor. Özetle kokuyu içinize kayda almak duyusal deneyimi en üst düzeye çıkarmaya destek oluyor.

TABAKTAKİ BOŞLUKLAR ‘DOYMAYACAĞIM’ HİSSİNE KAPILMANIZA NEDEN OLUR

Hususi bir üniversite hastanesinde Beslenme ve Diyetetik Kısım Başkanı olan Prof. Dr. Murat Baş da yiyecek yerken ufak tabaklar kullanmanın, tabağın renginin ya da ağır çatal bıçakla yiyecek yemenin iştah dikkati üstünde tesirleri üzerinde mühim birşeyler söylüyor.

Baş, “Yiyecek takımınızın boyutunu küçültmek, öğün porsiyonlarınızı fark etmeden küçültmenize ve yoksun hissetmeden daha azca yiyecek tüketmenize destek olabilir” diyor. Daha büyük bir tabakta daha fazlasına haiz olduğunuzda, olasıca bilincinde olmadan daha çok yiyecek yiyeceğinizi dikkat çeken Baş, büyük bir tabakta ufak bir porsiyonun olmasının, tabaktaki boşluklara daha çok odaklanmanıza ve yemeğin size yetmeyeceği / sizi doyurmayacağı sezgisine kapılmanıza niçin olabileceğini söylüyor.

class=”medyanet-inline-adv”>

Prof. Dr. Murat Baş, “Kimi zaman incelemeler daha ufak bir kaşık yada çatalla yiyecek yemenin iştahınızı direkt etkilemeyebileceğini, sadece yeme süratinizi yavaşlatarak ve daha ufak ısırıklar almanıza niçin olarak daha azca yemenize destek olabileceğini söylüyor. Yoksulluk ve iştah seviyeniz üstünde rastgele bir tesiri olup olmadığını yada genel olarak ne kadar yediğinizi görmek amacıyla değişik tabak boyutları ile deneyimler yaşamak iyi olabilir” kelimelerini kullanıyor.

HAFİF ÇATAL KAŞIK KULLANIMI DAHA ÇOK YEMEYE TEŞVİK EDİYOR

Uzman Psikolog Dilara Yamanlar Büyükkoç da büyük tabakta yediğimiz düzgüsel bir porsiyon yemeğin beyinde yeteri kadar yiyecek yemediğimiz sinyalini uyandırabildiğini ve ikinci tabağı alma ihtimalimizi yükselttiğini, ufak bir tabakta aldığımız düzgüsel bir porsiyonun ise tabağı dolu dolu algılamamızı sağlayacağı amacıyla doyma hissiyatını daha basit aktifleştireceğini tabir ediyor.

class=”medyanet-inline-adv”>

Büyükkoç, eş tarzda hafifçe çatal kaşık kullanımının da besinin miktarının azca olarak algılanmasını sağlayacağı amacıyla kullanımı artırabileceğini söylüyor ve kelamlarına şu şekilde devam ediyor:

“Konutta kullanıyor olduğumuz kaşık boyutlarını ağırlığından bağımsız olarak birazcık daha ufak boyutlarda seçim etmek gene iştah kontrolünde etken bir rol oynar. Büyük bir kaşıkla 6 kaşık hamlesiyle bitirdiğimiz bir çorbayı ufak bir kaşıkla 10 kaşık hamlesiyle bitirdiğimizde beyinde gene kafi kullanım yaptığımızın alt mesajını vermiş oluruz.”

Bu hatalar kilo aldırıyor Yemek yerken beyninizi bu taktiklerle kandırın...

 

Çoklukla kaşık, çatal ve bıçakla yiyecek seçim ediyoruz. Öteki taraftan yiyecek amacıyla elleri kullanmanın oldukca daha sıhhatli ve yiyeceğiniz yiyecekle bağ kurmanıza destek bulunduğunu dile getiren uzmanlar da var. Sadece Prof. Dr. Murat Baş bu vaziyetin tamamımız amacıyla geçerli olmadığını söylüyor.

class=”medyanet-inline-adv”>

Yiyecek yeme mevzusunda kimi zaman insanların yüksek, bazılarının ise daha düşük özdenetime haiz bulunduğunu, düşük özdenetime haiz insanların yeme alışkanlıklarının, vasıta kullanmak ya da elle yiyecek şeklinde değişik şekillerde rastgele bir değişim göstermediğini dile getiren Baş, “Doğrusu bu tip insanoğlu amacıyla bir tabak patates kızartmasını elle ya da çatalla yemesi, yeme oranı yönünden bir şey fark ettirmiyor. Sadece, yiyecek yeme mevzusunda yüksek özdenetime haiz olan kimseler amacıyla husus farklıdır. Bu insanoğlu, elle yiyecek yediklerinde daha çok yeme eğilimindedirler” diyor.

Baş, öteki taraftan meydana getirilen kimi zaman çalışmaların elle yiyecek yemenin yiyeceğin kıvamını, sıcaklığını ve dokusunu hissetmeyi sağlayacağını, bunun da mideye yiyecek yiyecek suretiyle olduğunuz mesajını ileterek sindirim enzimlerinin salgılanmasını teşvik ettiğini, bilhassa tıkınırcasına yeme bozukluğu olan çocuklarda meydana getirilen bir çalışmanın elle yiyecek yemenin tokluk sezgisine ulaşmayı kolaylaştırdığı ve bir tek açken yiyecek yeme eğilimini yardım ettiğini bulduğunu tabir ediyor.

Bundan dolayı Baş, elle yiyecek yemenin iştahla olan ilişkisini bireysel değerlendirmenin daha iyi bir metot olacağının altını çiziyor.

YEMEKTE İLK TAT ÇOK ÖNEMLİ

Prof. Charles Spence’in vurguladığı bir farklı ayrıntı ise ilk lokmanın oldukca mühim oldukları… “Bir çikolatanın ilk ısırığının sonraki ısırıklardan daha leziz olmasının bir sebebi vardır” diyen Prof. Spence, “İlk lokma yenidir, sonrasında damağımız alışır. Her bir lokmanın yada içeceğin tadı birazcık değişik olsa bile, eş görünüyorsa beynimiz tadın da eş kaldığını varsayımına meyil gösterir” kelimelerini kullanıyor.

Danimarka’daki Aarhus Üniversitesi’nin yapmış olduğu inceleme, insanların değişik müzik tarzlarını dinlerken yaptıkları yiyecek seçimlerini inceledi. Araştırmaya gore yiyecek saatlerinde dinlenen müzik, o öğünde hangi yemeğin yeneceğine ilişkin hükümleri etkiliyor. Neticeleri Appetite dergisi amacıyla kaleme yer araştırmacılar, yavaş müzik dinleyenlerin daha sıhhatli gıdalar seçme ihtimalinin daha yüksek bulunduğunu duyurdu.

DİNLEDİĞİMİZ MÜZİK BİLE YEMEK YEME ALIŞKANLIKLARIMIZI ETKİLİYOR

Son yıllarda pek oldukca inceleme ister restoranda ister konutta olun, müziğin yiyecek yerken davranışlarınızı etkilediğini belirtiyor. Ayrıca müziğin yiyecek yeme hızımızı, her yiyecek amacıyla harcadığımız tarihi ve yiyecek vaktindeki genel deneyimimizi bile etkilediği vurgulanıyor. Prof. Charles Spence de bu görüşün doğru bulunduğunu, müzik türlerinin bile yiyecek tercihlerimizde güçlü bulunduğunu korumak için çaba sarfediyor.

“Mesela, müzik süratli ve yüksekse, insanoğlu ortalama yüzde 30 daha çok meşrubat tüketir. Buradan oldukca çok yüksek ses olduğundan yediğiniz şeyin tadını alamıyorsunuz anlamını çıkarmak da mümkün. Ek olarak müzik çeşitleri de çok ciddidir. Caz ve klasik müzik dinlemek, insanların daha sıhhatli gıdalar tüketmesinde etkendir. Ancak sert bir rock müzik, hamburger ve cipslere daha oldukca yöneltir.”

Tabiatın seslerinin de daha sıhhatli gıda tercihleri yapma kararımızı etkilediğini korumak için çaba sarfeden Prof. Spence, “Portekizli araştırmacılar tarafınca meydana getirilen bir çalışmada, bir süpermarkette, balık tezgahının yanında yüksek sesle deniz ve dalga sesleri içeren bir müzik çalındı. Balık satımları derhal çarpıcı şekilde arttı” kelimelerini kullanıyor.

Büyükkoç, duygularımızı aktifleştiren yemeklerin yeme tutumumuzu da etkilediğini, düzenlilik olarak süratli tempodaki müziklerin yemeği daha süratli tüketmemize ve doyma hissiyatına da daha geç kavuşmamıza niçin olacağını söylüyor. Büyükkoç, dingin tarzda enstrümantal müziklerin yiyecek yerken duygularımızı nötrleyeceğini yeme hızımızı da düşürerek doyma hissiyatımızın daha azca besinle sağlanabileceğini kelamlarına ekliyor.

TV’YE BAKARAK YEMEK YERKEN DOYDUĞUMUZU ANLAMIYORUZ

Diyetisyenler ve hekimler sıhhatli yemek içmek isteyen bireylere yiyecek yerken farklı bir işle meşgul olmamalarını, bilhassa TV başlangıcında yiyecek yememelerini söylüyor. Bunun sebebi tam olarak nedir?

Prof. Dr. Murat Baş, uzun bir günün arkasından bir yiyecek yada atıştırmalıkla tv karşısında oturmanın oldukca popüler bir davranış bulunduğunu, televizyonun (eş tarzda bilgisayarın yada zeki telefonun) ön tarafında yiyecek yiyenlerin, ağızlarına koydukları yemekten oldukca ekranda olup bitenlere dikkat ettiğini belirtiyor ve ekliyor:

“Tv karşısında daha düşüncesizce yiyecek yeme eğilimindeyiz ve dikkatimiz dağıldığı amacıyla yemeğin tadını, kıvamını, dokusunu algılamıyor ve deneyimlemiyoruz. Bu bir tek yemeği daha azca tatminkar hale getirmekle kalmaz, bununla birlikte tabaktan ne kadar yiyecek yediğinizi görmek yada midenizin dolduğunu duymak şeklinde eksizsizce yediğinize bağlı ipuçlarını kaçırmanızı da kolaylaştırır. Sonuçta izlediğiniz programla meşgul oluyorsunuz, bu da size doyduğunuzu dile getiren nörolojik ve fizyolojik ipuçlarına daha azca dikkat etmenizi sağlıyor. Beyniniz iyi mi yediğinizi not almak yerine, izlediğiniz programda olup bitenlerle ilgileniyor. Meydana getirilen pekçok emek harcama tv ve web kanallarında geçirilen dönemin, şişman yada şişman olmayla ilişkili bulunduğunu gösteriyor.”

Birmingham Üniversitesi’nde 2013 senesinde meydana getirilen bir inceleme dahil olmasında, tv şeklinde sesli ve görsel uyaranların dikkat dağınıklığına tesirleri üstüne 24 emek harcama çözümleme edildi ve dikkatimiz dağıldığında bir sonraki öğünde de daha çok yiyecek yediğimiz kararına varıldı.

SEBZE SEVMEYENLER BEYNİNİ NASIL KANDIRABİLİR?

Büyükkoç, beynin ilk olarak görsele odaklandığını, bugüne dek yaşadığımız yeme tecrübelerinin leziz gıdaları görselleriyle kodladığını ve o görselleri gördüğümüzde koşullanma sürecinin gerçekleşerek bitirme arzuyu uyandırdığını belirterek, “Klasik koşullanmalar olumlu uyaranlarla gerçekleşir. Daha iyi yeme alışkanlıkları amacıyla yapacağımız ilk şey sıhhatli gıdaları gözümüze seslenme edebilecek tarzda kendimize sunmaktır. Bu görsellik olumlu koşullanmanın ilk ismimi olması bekleniyor ve o besine karşı ön yargılarımızı birazcık daha kenara itmemizi elde edecektir” diyor.

Peki, mesela sebze sevmeyen biri beynini kandırarak iyi mi sebze tüketebilir?

Büyükkoç, bedenin leziz olarak kodladığı baharatların sebze tüketiminde kullanıldığında gene o koşullanmayı etken ettiğini, tabak sunumunun renk katacak besinlerle süslenmesinin doğrusu sebzenin göze seslenme etmesinin kullanım isteğini artıracağını belirtiyor ve devam ediyor: “Doğal ki sunum da bir o denli mühim etkendir. Şöyleki bir betimleme yapalım; oldukca göze seslenme etmeyen, yıkanmaktan rengi solmuş ayrıca birkaç darbe alıp iyice eskimiş bir tabakta, çabucacık konulmuş ve tabağa dağılmış bir baklagil düşünelim. Yeme arzuyu on üstünden kaç puan alır? Yanıt vereyim şayet yoksulluk seviyemiz en çok düzeyde değilse 10 üstünden 5’i güç geçecektir. Güzel bir sunum ise bu isteğin 6’nın üzerine çıkmasını kolaylıkla sağlayabilir, bu sebeple heves uyandırır.”

SEBZE TÜKETİMİ CEZA OLARAK KODLANDIYSA ÖNCE BU KIRILMALI

Büyükkoç, yaşanmış tecrübelerle sebze kullanımı ceza olarak kodlandıysa ilk olarak bu kodlamanın kırılması icap ettiğini vurguluyor, bunun da en rahat yolunun bu kullanımı alışkanlık şekline getirmeye adım atmak bulunduğunu tabir ediyor.

Büyükkoç, “Bir davranışın ya da bir tüketimin alışkanlığa dönüşebilmesi amacıyla tertipli mesafelerle tekrarlanması, damak tadının alışık oldukları baharatlarla göze seslenme etmesi kullanım alışkanlıklarının daha basit oturmasını elde edecektir” kelamları ile sebze tüketemeyenlere fikirlerde bulunuyor.

KENDİ YEMEK YEME SESİMİZ BİLE BEYNİMİZİ KANDIRIYOR

2016 senesinde ABD’deki Colorado Eyalet Üniversitesi’ndeki bilim adamları, insanların yiyecek yerken şahıslarını duyabildikleri vakit yüzde 31 daha azca yediklerine ilişkin izleme neticeleri elde etti. Peki çıtırtı sesi yeme davranışı üstünde iyi mi güçlü oluyor?

Büyükkoç, bunun bir nevi bizlere farkındalık kazandırdığını, şahsen yiyecek yeme sesimize oldukca çok maruz kaldığımızda uzunca bir zamandır yiyecek yediğimiz hissiyatına kapılıp yeme davranışını sonlandırmaya yönelebileceğimizi tabir ediyor.

“Bu farkındalık tencereden yiyecek yerine tabağa koyup yeme vaziyetinde da oluşur. Tencereden yiyecek yediğimizde kaç porsiyon yediğimizi fark etmezken tabağa koyduğumuzda bunu kendimize göstermiş oluruz” diyen Büyükkoç, besinlerdeki yeme seslerinin duyulmasının gene eş farkındalığı sağlamamızı kolaylaştırdığını tabir ediyor.

DİĞER HABERLER

YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Instagram

GÜNDEM HABERLERİ